Relatiebeding na het dienstverband

Een relatiebeding beperkt de werknemer om na het einde van het dienstverband zakelijke contacten te onderhouden met relaties van de werkgever. Het beding kan betrekking hebben op klanten, opdrachtgevers, leveranciers, samenwerkingspartners of potentiële relaties. Anders dan een concurrentiebeding verbiedt een relatiebeding niet noodzakelijk dat de werknemer bij een concurrent gaat werken.

Wanneer is een relatiebeding geldig?

Een relatiebeding valt doorgaans onder de regels van artikel 7:653 BW. Het beding moet schriftelijk zijn overeengekomen met een meerderjarige werknemer. Bij een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd is het alleen toegestaan wanneer bij het beding concreet is gemotiveerd welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het noodzakelijk maken.

De inhoud moet voldoende duidelijk maken:

• welke personen en ondernemingen als relatie worden beschouwd;

• over welke referentieperiode wordt teruggekeken;

• welke contacten of werkzaamheden verboden zijn;

• hoelang de beperking na het dienstverband geldt;

• welke uitzonderingen en eventuele boetes van toepassing zijn.

Een objectieve omschrijving of een bij vertrek vastgestelde relatielijst kan onzekerheid voorkomen. Een beding dat zonder verdere afbakening betrekking heeft op alle bestaande, voormalige en potentiële relaties van de werkgever of het gehele concern kan voor de werknemer moeilijk kenbaar en onredelijk ruim zijn.

Benaderen of zakendoen

De precieze formulering bepaalt welk gedrag verboden is. Een benaderingsverbod verhindert doorgaans dat de werknemer zelf actief contact opneemt met een relatie. Daarmee staat niet automatisch vast dat de werknemer ook een opdracht moet weigeren wanneer de relatie uit eigen beweging contact zoekt.

Een ruimer zakenverbod kan ook het verrichten van werkzaamheden voor of het accepteren van opdrachten van relaties verbieden. Bij een geschil moet daarom worden vastgesteld welke relatie betrokken is, wie het contact heeft geïnitieerd en welke handelingen volgens de tekst van het beding verboden zijn.

Bescherming en belangenafweging

Het relatiebeding kan het bedrijfsdebiet van de werkgever beschermen, waaronder goodwill en duurzame klantrelaties. Het mag niet uitsluitend worden gebruikt om werknemers aan de onderneming te binden of iedere vorm van concurrentie te voorkomen.

De rechter kan het beding geheel of gedeeltelijk vernietigen wanneer de werknemer daardoor onbillijk wordt benadeeld in verhouding tot het belang van de werkgever. De duur, kring van relaties of verboden werkzaamheden kan worden beperkt. Als de werknemer in belangrijke mate wordt belemmerd om elders te werken, kan de rechter onder omstandigheden een vergoeding toekennen. Bij ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever rond het einde van de arbeidsovereenkomst kan de werkgever het beding niet inroepen.

Afspraken bij vertrek

Bij ontslag of een vaststellingsovereenkomst verdient het relatiebeding afzonderlijke aandacht. Partijen kunnen afspreken dat het vervalt, korter geldt of alleen betrekking heeft op specifiek genoemde relaties. Ook kunnen uitzonderingen worden gemaakt voor bestaande contacten, bepaalde werkzaamheden of relaties die de werknemer niet zelf heeft bediend.

Bij een gestelde overtreding moet afzonderlijk worden beoordeeld of de relatie onder het beding valt, daadwerkelijk verboden contact heeft plaatsgevonden en een gekoppelde boete rechtsgeldig en evenredig is.