Boetebeding in de arbeidsovereenkomst

Een boetebeding bepaalt dat een werknemer bij overtreding van een contractuele verplichting een vooraf vastgesteld bedrag verschuldigd is. De werkgever hoeft daardoor niet eerst de omvang van de daadwerkelijk geleden schade aan te tonen. Omdat een boete aanzienlijke financiële gevolgen kan hebben, stelt de wet strikte eisen aan de inhoud en toepassing van het beding.

Wanneer is een boetebeding geldig?

Het boetebeding moet schriftelijk zijn overeengekomen. Ook moet voor de werknemer vooraf duidelijk zijn welke gedraging een overtreding oplevert en welk bedrag daarvoor verschuldigd is. Een algemene verwijzing naar overtreding van de arbeidsovereenkomst is doorgaans onvoldoende.

Een boetebeding kan bijvoorbeeld worden gekoppeld aan:

• een geheimhoudingsbeding;
• veiligheids- of controlevoorschriften;
• het gebruik en inleveren van bedrijfseigendommen;
• een nevenwerkzaamhedenbeding;
• een concurrentie-, relatie- of anti-ronselbeding.

Voor boetes die betrekking hebben op verplichtingen tijdens het dienstverband gelden de bijzondere regels van artikel 7:650 BW. In beginsel moet de bestemming van de boete nauwkeurig zijn vermeld en mag de opbrengst niet tot persoonlijk voordeel van de werkgever strekken. Ook gelden wettelijke grenzen voor de hoogte van afzonderlijke en binnen één week opgelegde boetes.

Bij een werknemer die meer verdient dan het wettelijk minimumloon kan schriftelijk van enkele van deze voorschriften worden afgeweken. Van het vereiste dat het boetebeding schriftelijk moet zijn vastgelegd en de overtreding en het boetebedrag duidelijk moeten zijn omschreven, kan niet worden afgeweken.

Boete wegens overtreding

De werkgever moet aantonen dat de werknemer de verplichting daadwerkelijk heeft overtreden en dat het boetebeding op die gedraging van toepassing is. Daarbij kan discussie ontstaan over de uitleg van het beding, het aantal overtredingen, de verschuldigdheid van een aanvullende dagboete en de vraag of de werknemer een verwijt kan worden gemaakt.

Voor hetzelfde feit mag de werkgever niet tegelijkertijd een arbeidsrechtelijke boete heffen en schadevergoeding vorderen. Ook verrekening van een boete met het loon is aan wettelijke voorwaarden gebonden.

Voor verplichtingen die pas na het einde van het dienstverband gelden, zoals een concurrentie- of relatiebeding, kan een ander juridisch beoordelingskader van toepassing zijn. Naast de geldigheid van het boetebeding moet dan ook worden beoordeeld of het onderliggende beding rechtsgeldig en afdwingbaar is.

Matiging door de rechter

Een geldige boete hoeft niet altijd volledig te worden toegewezen. De rechter kan de boete matigen wanneer toepassing ervan tot een bovenmatig of onaanvaardbaar resultaat leidt. Daarbij kunnen onder meer de verhouding tussen de boete en de werkelijke schade, de ernst en duur van de overtreding, de financiële gevolgen en de omstandigheden waaronder het beding is ingeroepen een rol spelen.

Zowel bij het opstellen als bij het inroepen of bestrijden van een boetebeding zijn de precieze formulering, wettelijke vereisten en feitelijke omstandigheden daarom doorslaggevend.