De herplaatsingstoets

Bij de meeste ontslaggronden kan een arbeidsovereenkomst pas eindigen als herplaatsing binnen een redelijke termijn niet mogelijk is of niet in de rede ligt. De werkgever moet onderzoeken of de werknemer, eventueel na scholing, een andere passende functie kan vervullen. Voor de werknemer biedt dit kans op behoud van werk. Herplaatsing is daarom een belangrijk onderdeel van de ontslagbeoordeling.

Wanneer is een functie passend?

Een functie is passend wanneer deze aansluit bij de opleiding, ervaring en capaciteiten van de werknemer. Niet alleen functies op hetzelfde niveau komen in aanmerking. Ook andere werkzaamheden, minder uren of een lager niveau kunnen passend zijn. De persoonlijke geschiktheid van de werknemer staat centraal.

Het onderzoek omvat onder meer:

• bestaande vacatures en vacatures die binnen de herplaatsingstermijn ontstaan;
• functies die vrijkomen door het einde van een tijdelijk contract;
• structurele arbeidsplaatsen waarop bepaalde flexibele of externe arbeidskrachten werkzaam zijn;
• mogelijkheden bij andere vestigingen en bedrijfsonderdelen;
• functies waarvoor de werknemer door scholing geschikt kan worden.

Scholing en de redelijke termijn

De herplaatsingstermijn is in beginsel gelijk aan de wettelijke opzegtermijn van de werkgever: één tot vier maanden. Voor een werknemer met een arbeidshandicap geldt een termijn van 26 weken. De termijn begint bij de beslissing van UWV of de ontbinding door de kantonrechter.

Scholing moet worden onderzocht wanneer een concrete passende functie beschikbaar is of tijdig beschikbaar komt. Van de werkgever kan een redelijke opleiding of cursus worden verlangd. De duur, kosten en kans op plaatsing spelen daarbij een rol. Van de werknemer mag worden verwacht dat hij actief meewerkt en zo nodig solliciteert.

Herplaatsing binnen een concern

Maakt de onderneming deel uit van een groep? Dan moeten ook passende arbeidsplaatsen bij andere groepsmaatschappijen worden betrokken, zo nodig binnen een internationaal concern. Alleen verwijzen naar vacatures is niet altijd voldoende. Er moet aantoonbaar worden onderzocht welke functies aansluiten en waarom plaatsing wel of niet mogelijk is.

Zorgvuldige beoordeling

De werkgever moet gesprekken, vacatures, functie-eisen, zoekinspanningen en overwogen scholing goed vastleggen. De werknemer kan wijzen op gemiste vacatures of functies die door tijdelijke of externe krachten worden vervuld. Een onvolledig herplaatsingsonderzoek kan aan ontslag in de weg staan. Tijdig juridisch advies geeft beide partijen duidelijkheid over hun positie en mogelijkheden.